معبد چغازنبيل

دومين ميراث جهانی ثبت شده ايران

يادگار تمدن 3300 ساله عيلامی ها

مركز ضايعات نخاعي جانبازان

                                                             www.isaarsci.ir

 

شوش يکی از کهن ترين شهرهای جهان است که نزديک به 6 هزار سال پيش در يک دشت حاصلخيز با نقش يک کانون مذهبی پايه گذاری شد و قرن ها پايتخت حکومت های مقتدر مشرق زمين بود. نخستين حکومت پايدار در اين منطقه راعيلامی ها برپا کردند که در هجوم آشوربانی پال شکست خوردند و شوش به ويرانی کشيده شد. دوره هخامنشيان دوره اقتدار و شکوفايی شوش است که باحمله اسکندر مقدونی بار ديگر شوش ويران و چپاول می شود. در دوره اشکانيان و ساسانيان، شوش رونق دوباره ای می گيرد ولی هجوم اعراب به اين دوره رونق پايان ميدهد. در دوره اسلامی شهر شوش باز هم موقعيت شهری خود را باز می يابد ولی يورش مغول ها دوره تاريک ديگری به همراه می آورد. يکی از باشکوه ترين يادگارهای تاريخی شوش، معبد چغازنبيل است که در سده سيزدهم پيش از ميلاد ساخته شده و با گذشت نزديک به 3300 سال از پايه گذاری آن، نمادهای باعظمت شهر قديم در آن جلوه می کند. شهر کهن اين محدوده را يکی از شاهان عيلام به نام اونتاش ناپيراشا بنيان گذاشت. نام اين شهر مقدس و مذهبی که بين دو شهر شوش و شوشتر کنونی و در فاصله 2 کيلومتری رود دز پايه ريزی شد، دوراونتاش  به معنای "قلعه اونتاش " بود. وی برای خدايان مورد پرستش عيلامی ها چند معبد ساخت که بزرگ ترين آنها زيگوراتی است که وقف ناپيراشا و ايشوشيناک خدايان مورد احترام عيلامی است. زيگورات بنای بلند و افراشته و چند طبقه ای است که مساحت هر طبقه آن از طبقه پايين تر  کمتر است. زيگورات چغازنبيل در پنج طبقه ساخته شده و بلندی آن 52 متر بوده است. طبقه اول آن چهارگوشی با اندازه 105 متر در هر يک از چهارسو است. هسته مرکزی اين زيگورات از خشت خام و بدنه و نمای بيرونی آن از آجر ساخته شده است. طبقه پنجم آن جايگاه قرار دادن الهه ها و بتها بوده است.

معبد چغازنبيل در سه باروی تودر تو ساخته شده است که در هر يک از باروها، بناها و مکانهای ويژه ای طراحی و بنا شده است. بين باروهای اول و دوم سه کاخ شاهی و پنج آرامگاه زيرزمينی سلاطين عيلام و يک پرستشگاه که به " نوسکو " خدای آتش پيشکش شده بود، جای داشته است. بين باروی دوم و سوم بازمانده های تصفيه خانه آب شهر و هفت پرستشگاه پيداست. اين تصفيه خانه در زمره قديمی ترين تاسيسات آبرسانی جهان به شمار می رود. معبد زيگورات در مرکز حصار سوم قرار گرفته است. اين معبد با به کارگيری ميليون ها آجر ساخته شده که يادگارهای آن هنوز پابرجاست. در اين زيگورات چند هزار آجر نبشته دار به دست آمده که گويای دانش و سواد ايرانيان باستان است. از اين معبد باشکوه پنج طبقه اکنون بيش از 2 طبقه باقی نمانده است که با گذشت چندين هزار سال از پايه گذاری آن نسبت به بناهای همسان خود سالم تر مانده است. يکی از دلايل اين پديده، سيستم دفع آب های باران در اين معبد بوده است. از کاوش های اين موزه آجرشناسی، يادگارهای تاريخی فراوان و ارزشمندی به دست آمده که لوح حمورآبی يا نخستين قانون مدون بشر در زمره اين يافته های باستان شناسی است. نام کنونی چغازنبيل بر گرفته از واژه محلی چغا به معنای تپه و زنبيل به معنای سبد است. اين نام به سبب فرم اين بنا به آن داده شده است که مانند يک سبد يا زنبيل وارونه است. چغازنبيل در 45 کيلومتری جنوب شرقی شوش جای گرفته است.

 

 

****

براي اطلاع از به روز رساني سايت  مشترك  شويد