آیین نامه تخصيص ويلچر

اداره کل درمان

معاونت بهداشت و درمان  بنياد شهيد و امور ايثارگران

هدف :  ارائه راهکارهای مناسب درخصوص تجويز و تخصيص ويلچر و سامان بخشيدن به پرونده درمانی جانبازان حايز شرايط

تعاريف :

الف - ويلچر : وسيله کمک ارتوپدی تطبيق يافته ، برای جابه جايی است که با بيشترين بهره وری از توانايی های حرکتی باقيمانده ، جايگزين عملکرد راه رفتن در فردی می شود که تمام و يا بخشی از توانايی راه رفتن را از دست داده است.

ب - انواع ويلچر عبارتند از : ويلچر فعال Active - ويلچر استاندارد- ويلچر تک محوری Double handrim - ويلچر برانکاردی - ويلچر ايستا -  ويلچرالکتريکی - ويلچر استحمام

1- ويلچر فعال Active : ويلچری است سبک با حداکثر وزن 14 کيلوگرم که به فرد امکان جابجايی با استفاده از اندامهای فوقانی را می دهد.    ساير خصوصيات آن عبارت است از :

-قدرت مانور بالا

-بدنه تاشو

-از جنس آلومينيم يا ساير فلزات سبک

-سينی بغل و جاپايی جدا شونده و يا قابل تعويض

-قابليت تنظيم مرکز ثقل با جابجايی چرخهای رانش

-تنوع اجزا ويلچر ( پشتی - سينی بغل - جاپايی و ... ) جهت حداکثر تطابق ويلچر با فرد

2- ويلچر استاندارد : ويلچری است ساده ، مستحکم با وزن حدود 18 کيلوگرم که بعنوان ويلچر رايج و معمول تجويز می گردد . ساير خصوصيات آن عبارتند از :

-بدنه تاشو

-جاپايی و سينی بغل جدا شونده

-عرض نشيمنگاه معمولا" در 5 - 3 سايز ارائه می شود اما عمق نشيمنگاه و ارتقاع پشتی ثابت می باشد.

-امکان تطبيق پذيری ويلچر با فرد کم است.

3- ويلچر تک محوری ( Double handrim) : ويلچری است فعال که رانش آن با يک دست انجام می گيرد.

4- ويلچر برانکاردی : ويلچری است با قابليت تنظيم زوايای پشتی و جاپايی

5- ويلچر ايستا : نوعی ويلچر فعال می باشد که امکان ايستايی را تا زاويه 80 درجه نسبت به سطح افق ميسرمی سازد و بر سه نوع میباشد:

1-5- ويلچر ايستاتمام مکانيکی : در اين نوع ، حرکت و ايستايی بصورت مکانيکی صورت گرفته و با استفاده ازقت اندامهای فوقانی به حالت ايستا يا نشسته در می آيد.

2-5- ويلچر ايستا مکانيکی - الکتريکی : در اين نوع ويلچر ، حرکت ويلچر بصورت مکانيکی بوده ولی ايستا شدن آن توسط نيروی محرکه الکتريکی که از يک منبع الکتريکی قابل شارژ تغذيه می شود صورت می گيرد.

3-5- ويلچر ايستا تمام الکتريکی : در اين نوع ويلچر حرکت و ايستايی توسط نيروی محرکه الکتريکی که از يک منبع الکتريکی قابل شارژ تغذيه می شود ، صورت می گیرد.

6- ويلچر الکتريکی : ويلچری است که رانش آن با استفاده از موتور الکتريکی صورت می گيرد . اين نوع ويلچر جهت کسانی طراحی شده است که توانايی استفاده از ويلچر دستی را ندارند.

7- ويلچر حمام : ويلچری است که بدنه و اجزاء آن نسبت به رطوبت مقاوم بوده و جهت استفاده در حمام و توالت طراحی شده است.

ج - تجويز ويلچر بر اساس مدت زمان استفاده بر دو گونه است :

1-تجويز موقت : نياز به ويلچر ، موقت و عمدتا" به دليل جراحات ناشی از حوادث و سوانح بوده و مدت تجويز عموما" کمتر از6 ماده ميباشد.

2- تجويز دائم : نياز جانباز به ويلچر هميشگی است و ويلجر بصورت دائم جايگزين راه رفتن فرد می شود.

گروه هدف :

کليه جانبازانی که به دليل آسيب ديدگی های مختلف، جسمی، تمام يا بخشی از تونايی راه رفتن خود را از دست داده اند و اهم آنها عبارتنداز:

1-ضايعات نخاعی ( کوادری پلژی ، تری پلژی و پاراپلژی ، کوادری پارزی ، تری پارزی و پاراپارزی )

2-ضربه مغزی ( کوادری پلژی ، همی پلژی .... )

3-آمپوتاسيون اندام های تحتانی

4-بيماريهای نورولوژيک غير تروماتيک ( مالتيپل اسکلروزيس MS آتروفی عضلانی ، ديستروفی عضلانی ، ALS و... )

5-بيماريهای ناتوان کننده سيستميک ( آرتريت روماتوئيد پيشرفته و ... )

6-سالمندی جانبازانيکه به دليل کهولت سن ، ضايعات آنها پيشرفت کرده و دچار ناتوانی حرکتی در اندام تحتانی می شود.

7-جراحات ناشی از حوادث و سوانح

ضوابط تخصيص :

1- تجويز اوليه توسط درمانگر ( کارشناس فيزيوتراپی يا کاردرمانی ) يا پزشک

2-بررسی و تاييد نهايی تجويز اوليه به شرح ذيل :

الف )- در تجويز موقت ويلچر ، بررسی و تاييد نهايی توسط پزشک متخصص معتمد بنياد ( با تخصص موارد با ضايعه جانباز ) انجام می گيرد.

ب )- درتجویز دائم ويلچر ، بررسی و تاييد نهايی بعهده کميته ويلچر می باشد . در هر استان کميته ويلچر از متخصصين به شرح ذیل تشکيل می گردد :

-پزشکان متخصص شامل نورولوژيست ، اورتوپد ، طب فيزيکی و توانبخشی ، روماتولوژيست ، داخلی و عروق و... که برحسب ضرورت و با توجه به ضايعه جانباز دعوت می شوند.

-کارشناس ويلچر استان

-معاون بهداشت و درمان استان

تبصره 1 : دبيری جلسه بعهده معاون بهداشت و درمان می باشد و ايشان تا تکميل مدارک مورد نياز از قبيل تجويز اوليه ، آزمايشات مکمل بالينی نظير EMG, CT scan, MRI و .... ( بسته به نوع ضايعه ای که استفاده از ويلچر را موجب شده است ) به تشکيل جلسه اقدام می نمايد .

تبصره 2 : تصميمات کميته زمانی قابل اجرا خواهدبود که حداقل به تاييد دو پزشک متخصص مرتبط با ضايعه جانباز رسيده باشد . تخصص های مرتبط با ضايعات مختلف به شرح ذیل می باشد :

-ضایعات نخاعی : تخصص طب فيزيکی و توانبخشی + متخصص مغزو اعصاب

-ضربه مغزی :  متخصص طب فيزيکی و توانبخشی + متخصص مغزو  اعصاب

-آمپوتاسيونها: متخصص طب فيزيکی و توانبخشی + ارتوپد

-بيماريهای نورولوژيک : متخصص طب فيزيکی و توانبخشی + متخصص داخلی مغزو اعصاب

-بيماريهای ناتوان کننده سيستميک و سالمندی : متخصص طب فيزيکی و توانبخشی + متخصص مربوط به ضایعه نخاعی

تبصره 3 :  در موارديکه استان فاقد تخصص های لازم جهت تشکيل کميته ويلچر باشد موضوع نياز جانباز به ويلچر با هماهنگی معاونت بهداشت و درمان استان ، در کميته ويلچر استان معين بررسی می شود.

3- تخصيص ويلچر بر اساس ضايعه جانباز ، نقطه نظرات کميته ويلچر و آيين نامه ها و ضوابط اعلام شده ، به شرح ذيل قابل انجام خواهد بود:

جدول تخصيص ويلچر

1-3- در تجويز ويلچر بصورت موقت عمدتا" ويلچر استاندار تخصيص می يابد.

2-3- تجويز ويلچر الکتريکی منوط به عدم ابتلاء به تشنج يا مشکل مخچه ای می باشد.

3-3- به کلیه جانبازان ويلچر سوار دائمی که دچار فقدان يا اختلال در يکی ازاندامهای فوقانی می باشند قادر به استفاده از ويلچر مکانيکی نمی باشند ويلچر الکتريکی تخصيص می يابد.

4-3- به جانبازان کوادری پلژی که از ويلچر برانکاردی استفاده نمی کنند بعنوان جايگزين ويلچر فعال استاندارد اختصاص می يابد.

5-3- به کليه جانبازان ويلچر سوار دائمی که بعلت Fixation مفاصل هيپ قادر به استفاده از ويلچر معمولی نيستند، ويلچر برانکاردی تخصيص می يابد.

6-3- به جانبازان همی پلژی Non Ambulate همراه با فقدان يا عدم کارآيی اندام فوقانی مقابل که قادر به ايستادن نمی باشند بجای ويلچر استاندارد داخل منزل ، ويلچر ايستا اختصاص می يابد.

7-3- به کليه جانبازان ويلچر سوار دائمی که دچار فقدان يا اختلال در يکی از اندامهای فوقانی می باشد ويلچر دبل هندريم بعنوان ويلچر خارج از منزل تخصيص می يابد.

8-3- در موارديک نياز جانباز به ويلچر با الگوی تخصيص قابل انطباق نباشد ، تخصيص ويلچر بر اساس نظريه مستند کميته ويلچر صورت  می پذیرد.

4-مدت زمان تخصيص :  طول عمر انواع ويلچر بر اساس فاکتورهای مختلف از جمله نحوه کاربردی ( استفاده در منزل يا بيرون از منزل ، استفاده در شهر يا روستا ) وضعيت آب و هوايی منطقه ايی که ويلچر استفاده می شود. وضعيت خدمات پس از فروش ، مدت گارانتی ، ميزان استحکام بدنه و سایر قسمتهای ويلچر متفاوت است و برای انواع مدلهای ويلچر که توزيع می شوند مستقلا" اعلام می شود.

5- مسئوليت اجرای آيين نامه بعهده معاون بهداشت و درمان استان می باشد.

6- مسئولیت نظارت بر حسن اجرای آيين نامه بعهده اداره کل درمان می باشد.

گردش کار :

الف ) تجويز موقت :

1- تجويز اوليه توسط پزشک يا کارشناس فيزيوتراپی يا کارشناس کار درمانی

2- تاييديه پزشک متخصص مرتبط با ضايعه جانباز با ذکر علت تجويز و مدت زمان نياز به ويلچر

تبصره :  در موارديکه پزشک متخصص مرتبط با ضايعه جانباز ، مستقیما" برای جانباز ويلچر تجويز کرده باشد نياز به تجويز اوليه نخواهد بود.

3- مجوز معاون بهداشت ودرمان استان درتهیه و تحويل ويلچر

4- تحويل ويلچر به جانباز

تبصره 1 : ويلچر تحويلی بصورت امانی و اکثرا" از نوع استاندار می باشد.

تبصره 2 :  در تحويل ويلچر ، اولويت با استفاده از ويلچر تنخواه استانی است . درصورت عدم موجودی انبار ، نسبت به خريد اقدام خواهد شد.

ب - تجويز دائم :

1- تجويز اوليه توسط پزشک يا کارشناس فيزيوتراپی يا کارشناس کار درمانی

2- تکميل مدارک توسط دبير کميته ويلچر

3- بررسی و ارائه نظر کميته ويلچر در قالب فرم اطلاعاتی تخصيص دائم ويلچر

تبصره :  در موارديکه نياز جانباز با الگوی تخصيص ( ضوابط تخصيص - ماده 3 )  منطبق نباشد تاييديه اداره کل درمان  بر اساس مدارک مستند ارسالی از استان ، ضروری خواهد بود.

4- ارسال يک نسخه از فرم اطلاعاتی تخصيص دائم ويلچر به اداره کل درمان جهت بررسی ، تاييد و ارجاع به مديريت پشتيبانی ( برای ثبت اطلاعات و تحويل يلچر )

5- تحويل ويلچر به نماينده استان از طريق مديريت پشتيبانی

6- تحويل ويلچر به جانباز در استان و ارسال اعلام وصولهای فردی به مديريت پشتيبانی حداکثر سقف زمانی ارسال اعلام وصولهای فردی 10 روز می باشد.

7- ثبت اطلاعات تحويل در فرم " سوابق دريافت تجهيزات پزشکی غير مصرفی جانباز " ( به پيوست )

بازگشت به صفحه اصلی