|
تداوم ناديده انگاری
|
|
|
|
|
بنابر آمار ارائه شده بين 7 تا 10درصد معلولين جهان دچار معلوليت جسمی هستند. معلولين ايران علاوه بر مشکلات جسمی از ساختار مناسب معابر شهری ، شغل، مسکن و امکانات فرهنگی که نيازهای اوليه زندگی محسوب می شود نيز محروم هستند. نکته اينجاست که تردد افراد سالم و بالغ در سامانه های شهری با چنان دشواری هايی همراه است که وضعيت ناتوانان جسمی و معلولان خود حکايتی ديگر دارد. اين روزها به دليل نگاه کاسبکارانه در خانه سازی ها که شهرداری ها نيز تا مدت ها پيرو چنين ديدگاهی بوده اند کمتر شخصی پيدا می شود که بتواند فرزند خردسال خود را با کالسکه از پياده رو عبور دهد. بنابراين اين تصوير غالبی است که شهروندان بدليل باريک بودن پياده روها که موتورسواران و خودروداران نيز هراز گاهی به حقوقشان تجاوز می کنند و وسيله نقليه رادر پياده رو پارک می کنند، به سطح خيابان ها رانده می شوند. با چنين وضعيتی می توان تصور کرد که زندگی برای يک فرد معلول و سالمند در اين شهر تا چه اندازه دشوار و ناممکن است. يکی از مهمترين مشکلات، مناسب سازی محيط شهری و تدارک وسايل نقليه که نه تنها گريبانگير اين گروه است بلکه جامعه سالم را نيز در تردد آزادانه و بدون خطر دچار مشکل می کند. بنا به گفته مشاور عالی شهردار در امور حمل و نقل ترافيک، پس از بررسی های بعمل آمده 30 مورد مانع پيرامون محيط شهری تنها برای افراد سالمند شناسايی شده است! بنابراين با نگاهی اجمالی مشاهده می شود که تاکنون به اندازه کافی به نيازهای اين اقشار توجه نشده و وضعيت دسترسی آنها به سامانه های حمل و نقل نامطلوب است که اين منجر به محروميت اين اشخاص از بخشی از حقوق اجتماعی خود شده است. با توجه به افزايش ميانگين عمر افراد جامعه و نرخ بالای تصادفات و ساير عوامل ايجاد کننده معلوليت و در نتيجه افزايش جمعيت اين اقشار، مناسب سازی سامانه های حمل و نقل و دسترسی الکترونيک بايد بعنوان يک ضرورت ملی و يک مسئله عام اجتماعی تلقی شود و به همان نسبت منابع کافی برای اين منظور در نظر گرفته شود. به همت پژوهشکده مهندسی و علوم پزشکی جانبازان دومين همايش ملی مناسب سازی محيط شهری برای جانبازان، معلولين و سالمندان با دو رويکرد " مناسب سازی سامانه های حمل و نقل شهری و بين شهری" و " کابرد دسترسی الکترونيک و IT " در آذر ماه 1386 در سالن اجلاس سران برگزار شد. البته اين همايش در حالی به کار خود ادامه داد که جای خالی دکتر محمدباقر قاليباف - شهردار تهران و رئیس همايش- بعنوان متولی خالی بود. در واقع اينگونه محافل، فرصتی است برای تبادل اطلاعات و افکار و تجربيات ميان پژوهشگران و مسئولين تا مجموعه ای از پيشنهادها و راهکارهای کاربردی برای ارتقاء گروههای هدف حاصل شود. بنابراين ضرورت دارد که تمامی ارگانهای کشور به ضرورت مباحث مطرح شده در اين همايش اهميت نشان دهند. فرصت های برابر يکی از ارگانهای حقوق شهروندی است: دبير علمی دومين همايش ملی مناسب سازی محيط شهری در برنامه افتتاحيه اين همايش گفت: " تامين دسترسی ها و فرصت های برابر برای آحاد اجتماع يکی از ارکان حقوق شهروندی است که به عنوان پيش نياز ساير خدمات شغلی، آموزشی، بهداشتی، تفريحی، ورزشی ، رفاهی و.. تلقی می شود. در ميان گروههای مختلف اجتماعی، جانبازان، معلولان و سالمندان در زمره اقشاری هستند که تامين نيازهای دسترسی برای آنها مستلزم بکارگيری تدابير و تمهيدات ويژه ای است. دکتر بهنام امينی افزود: " سامانه های حمل و نقل که با هدف تسهيل آمد و شد عموم مردم در اشکال مختلف توسعه يافته اند. بايد برای استفاده اين گروههای خاص مناسب سازی شوند، هر چند که رعايت اصول و استانداردهای مناسب سازی سامانه های حمل و نقل، صرف منابع قابل توجهی را می طلبد ولی منافع حاصله عايد کليه استفاده کنندگان خواهد شد. " وی ادامه داد: " گسترش چشمگير فناوری اطلاعات در چند دهه اخير و توسعه نرم افزار و سخت افزار مربوطه زمينه بسيار مساعدی برای تامين فرصت های برابر فراهم نموده است. جايگزينی ارتباطات با جابجايی يکی از راهبردهای اساسی حل مسائل و مشکلات حمل و نقل و ترافيک به شمار می رود که اين امر می تواند برای جانبازان، معلولان و سالمندان مفيد و موثر باشد. " دبير علمی همايش نظرات جمع کثيری از تصميم گيرندگان، سياستگزاران، برنامه ريزان و دست اندارکاران را ضروری دانست و گفت: " اميد است با ياری خداوند متعال و همفکری و تلاش محققان و مسئولان گامهای استواری در جهت مناسب سازی محيط شهری و بهره مندی هر چه بيشتر جانبازان، معلولان و سالمندان از سامانه های حمل و نقل و دسترسی الکترونيک برداشته شود. " عضو شورای اسلامی شهر تهران و رئيس ستاد دومين همايش ملی مناسب سازی محيط شهری در افتتاحيه همايش گفت: " شهرداری تهران با رويکرد مناسب سازی محيط شهری، در حال فعاليت است. " نصرت اله کاشانی با اشاره به اينکه هيچ طرحی بدون توجه به بهسازی و مناسب سازی معابر اجرا نمی شود افزود: " درحال حاضر محلی از شهر نخواهيم ديد که بدون توجه به مناسب سازی احداث شود و در صورت تخلف مناطق مختلف شهرداری، آن طرح متوقف می شود. " معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران در باره اعتبارات اختصاص يافته برای مناسب سازی معابر شهر نيز گرفت: تمام اعتبارات برای مناسب سازی محيط شهری در مناطق مختلف اختصاص يافته است." کاشانی، شهرداری را متولی خدمات رسانی به همه به ويژه جانبازان، معلولان و سالمندان خواند و گفت: "بايد با بهسازی معابر، امکان حضور اين قشر در جامعه بيش از پيش فراهم شود. " وی ادامه داد: " کل بودجه سالانه برای آسفالت پياده روها و جدول ها، بايد با توجه به بهسازی، مناسب سازی و همسطح سازی انجام شود. " کاشانی در باره رمپ های ويژه معلولان افزود: " مناسب سازی رمپ ها از برنامه های شهرداری است و رمپ با شيب تند قابل استفاده نيست. " وی با اشاره به اين که مناطق مختلف برای بهسازی شناسايی شده است گفت: " بايد در ساخت و سازها بر استفاده از آسانسور و بالابر نظارت بيشتری شود. "
طی بررسی های انجام شده 30 مورد مانع پيرامون محيط شهری تنها برای افراد سالم در معابر عمومی شناسايی شده است! بنابراين ميتوان تصور کرد که زندگی و تردد در محيط شهری برای ناتوانان جسمی تا چه اندازه دشوار و در مواردی ناممکن است.
وقتی شهرداری اجازه ساخت پياده روی 50 سانتی متری را می دهد و يا رمپ ها را بدون در نظر گرفتن اقشار ناتوان می سازند در واقع به حضور اجتماعی اين افراد توجه نشده است. تدوين سياست های مناسب سازی محيط برای معلولان در مجمع تشخيص مصلحت نظام : رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام در دومين همايش ملی مناسب سازی محيط شهری بر تلاش برای تامين آسايش و رفاه جانبازان، معلولين و سالمندان در کشور تاکيد کرد و گفت: " اميدوارم موج جديدی برای خدمت بيشتر به جانبازان، معلولان و سالمندان در کشور ايجاد شود. آيت اله اکبر هاشمی رفسنجانی افزود: همه ما وظيفه داريم برای تامين شرايط زندگی بهتر و آسانتر اين عزيزان تلاش کنيم. هاشمی رفسنجانی ادامه داد: جانبازان معلولان و سالمندان عزيز به عنوان گروههای هدف اين همايش برگردن همه ما حق دارند و ما وطيفه داريم شرايط مناسب را برای زندگی آنان فراهم کنيم. رييس مجلس خبرگان رهبری، از جانبازان به عنوان شخصيت های کم نظير تاریخ بشر نام برد و افزود: " جانبازان انقلاب اسلامی در راه دفاع از ميهن و نظام اسلامی سلامتی خود را از دست داده اند و با انتخابی آگاهانه و نه از روی تصادف، اين راه ارزشمند را برگزيدند. " وی از معلولان به عنوان ديگر گروه هدف، اين همايش نام برد و گفت:" بر اساس آمار جهانی نزديک به 10 درصد جمعيت جهان گرفتار نوعی معلوليت هستند و اين وضعيت وظيفه سنگينی بر دوش افراد غير معلول گذارده شده است. رييس مجمع تشخيص مصلحت نظام در ادامه به اقدامات انجام شده برای اين گروه از افراد جامعه در دوران مسووليتش در مجلس شورای اسلامی اشاره کرد و تصويب قانون تامين 3% از نيروی کار کارگاه ها و کارخانجات از بين جانبازان و همچنين موظف شدن کارگاهها و کارخانجات برای فراهم کردن محيط کار متناسب با وضعيت جانبازان و معلولان در قانون کار را از جمله اين اقدامات نام برد. هاشمی رفسنجانی گفت : " در مجمع تشخيص مصلحت نظام نيز سياستهای کلی برای مناسب سازی محيط برای جانبازان، معلولان و سالمندان طراحی و تدوين شده است که می تواند مورد توجه مسوولان اجرايی کشور قرار گيرد. رييس مجلس خبرگان رهبری همچنين با اشاره به بازديدش از نمايشگاه عکس و محصولات توليدی برای آسايش و استفاده جانبازان، معلولان و سالمندان گفت : " البته بيشتر محصولات ارائه شده در اين نمايشگاه از نوع خارجی بود که توليد کنندگان، مخترعان و مبتکران داخلی بايد با استفاده از دانش روز برای توليد اين محصولات در داخل اقدام کنند. " هاشمی رفسنجانی همچنين با اشاره به اينکه امروزه کشور از منابع سرشار و غنی برخودار است از تشکل های غير دولتی و سازمان های مردم نهاد خواست که با تلاش بيشتر در اين حوزه فعاليت کنند. رييس مجمع تشخيص مصلحت نظام در عين حال از اقدامات صورت گرفته برای مناسب سازی محيط شهری برای جانبازان، معلولان و سالمندان قدردانی کرد و افزود: " البته بايد اين اقدام مختص به محيط شهری نباشدو روستاها را نيز در برگيرد زيراجانبازان، معلولان و سالمندان زيادی نيز در روستاهای کشور زندگی می کنند. " معلولان و شهر با مانع : محمد کمالی استاديار دانشگاه علوم پزشکی ايران دراين همايش با تاکيد بر تغيير نگاه ترحم آميز نسبت به جانبازان و معلولين گفت : " شهر بدون مانع مختص قشر خاصی نيست بلکه عموم مردم را در بر دارد. " وی در دومين همايش مناسب سازی محيط شهری افزود: " ما به معلوليت بعنوان پديده پزشکی می نگريم. در حاليکه خود آنها سالهاست آسايشگاها را رها کرده اند و در اجتماع به درجات عالی علمی رسيده اند. وی شهر بدون مانع را شهری معرفی کرد که در آن افراد به تنهايی قادر خواهند بود از تمام وسايل عمومی بدون کمک از ديگران استفاده کنند. "
وی گفت: " مساوی سازی فرصتها يک مفهوم کليدی است که در سالهاي قرن بيستم در ادبيات جهانی به ويژه در سازمان ملل متحد مورد استفاده قرار گرفت . بر اين اساس تمام جوامع نسبت به همه شهروندان خود التزام خواهند داشت تا درهمه زمينه ها برقراری فرصتهای مساوی را برای همه فراهم کنند . در اين صورت نگاه جامعه به افرادی که ممکن است به دلايلی همچون ديگران نباشند يا رفتار نکنند، نگاه يکسان و بدون تبعيضی خواهد بود. " دکتر کمالی حمل و نقل را شاه بيت زندگی دانست و گفت : " وقتی اجازه ساخت پياده رو 50 سانتی متری داده می شود و يا رمپ ها را بدون در نظر گرفتن اين اقشار می سازند در واقع به حضور اجتماعی اين افراد توجه نشده است. " وی ادامه داد:" نبايد اجازه ساخت ساختمانهايی را داد که در آن موانع وجود دارد چون در آينده با مشکلاتی مثل متروی تهران مواجه خواهيم شد که بعد از ساخت تازه بفکر ساخت معابر ورود و خروج و تعبيه آسانسور برای اين گروه می افتيم. " وی افزود: " اين روزها مفهوم شهر بدون مانع به شدت در بين جوامع مورد توجه قرار گرفته است و يکی از نمونه های در دسترس آن " دهکده المپيک آتن " بود که به مناسبت المپيک 2004 آماده شد. قرار است شهر پکن نه فقط دهکده المپيک آن، بلکه در سال 2008 به عنوان شهر بدون مانع آماده شود. " برخی از کشورها 60% ناوگان خود را متناسب با قشر معلولين و سالمندان کرده اند. مشاور عالی شهرداری در امور حمل و نقل ترافيک در اين همايش با بيان اينکه نوع نگرش ما در رابطه با معلولين بايد تحول يابد گفت : " در نقاط مختلف دنيا معلول وجود دارد اما آنها ناوگان حمل و نقل عمومی خود را بگونه ای طراحی می کنند تا معلولين در کنار افراد سالم از وسايل عمومی استفاده کنند نه اينکه از افراد سالم جدا شوند. " تقی زاده افزود: " از 6 هزار ناوگان اتوبوسی که قرار است به حمل و نقل عمومی افزوده شود اگر 10درصد آن را برای معلولين متناسب سازی کنيم، 600 اتوبوس خواهد شد. اين در حالی است که در برخی از کشورها 60 درصد ناوگان خود را متناسب با قشر معلولين و سالمندان کرده اند. " وی ادامه داد: " اگر اتوبوس Low floor باشد معلول نياز به کمک ندارد. حتی برخی از اتوبوس ها بگونه ای طراحی شده اند که در ايستگاهها سطح شان پايين تر هم می آيد. حتی اگر اتوبوس مکانيزه نباشد مي توان در شرح وظايف راننده دانست تا با کارگزاری سطح شيب دار به معلول کمک کند. " مشاور عالی شهرداری در امور حمل و نقل ترافيک استفاده از سيستم حمل و نقل هوشمند را ضروری دانست و گفت: " ما بايد خود را به مجهزترين تکنولوژی پيشرفته مجهز کنيم تا معلولين براحتی بتوانند در کنار افراد سالم زندگی کند. " وی افزود: " طی بررسی های انجام شده 30 مورد مانع پيرامون محيط شهری تنها برای افراد سالم در معابر عمومی شناسايی شده است! بنابراين می توان نتيجه گرفت بايد برنامه ريزی اساسی در اين زمينه صورت گيرد. موانع معماری و شهری : امير راسخ با ارائه مقاله " مناسب سازی حمل و نقل عمومی برای معلولين و سالمندان با تحليل موردی سيستمهای حمل و نقل همگانی شهر تهران " در دومين همايش مناسب سازی محيط شهری گفت: " موانع معماری و شهری موجود، يکی از بزرگترين سدهای شرکت معلولين و سالمندان در فعاليتهای اجتماعی است. چنين افرادی به دليل همين موانع، با عدم تحرک و دسترسی به تسهيلات محيط شهری روبرو هستند و جامعه نيز بی بهره از نيروهای بالقوه آنان است. " وی ادامه داد: " حمل و نقل به عنوان جزئی از ساختار شهری، تاثير گذارترين عامل در زندگی اجتماعی اين افراد است. " امير راسخ افزود: " سازگار ساختن محيط شهری و سيستم های حمل و نقل با نيازهای معلولين در واقع بازگرداندن معلولين به اجتماع، زندگی و فعاليت است. بنابراين در پژوهش حمل و نقل عمومی بعنوان اصلی ترين جزء شبکه حمل و نقل شهری مورد توجه قرار گرفته است. **** منبع : گزارش "تداوم ناديده انگاری " الهام دريابر- انتشار -مجله صنعت حمل و نقل-دي ماه 1386
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|